De korte uitleg
DoxyPEP is antibiotica ná het risico, niet ervoor
DoxyPEP staat voor doxycycline post-exposure profylaxe. Ook geschreven als doxy pep of doxycycline PEP. Het komt neer op één dosis doxycycline van 200 mg die je inneemt ná onbeschermd seksueel contact, in plaats van dagelijks vooraf. Doxycycline zelf is geen nieuw middel: het wordt al tientallen jaren voorgeschreven tegen onder meer chlamydia, acne en de ziekte van Lyme.
Het idee erachter is simpel. Bacteriën die tijdens seks worden overgedragen hebben tijd nodig om zich te nestelen en te vermenigvuldigen. Neem je in dat venster een flinke dosis antibiotica, dan maak je de kans een stuk kleiner dat er daadwerkelijk een infectie ontstaat. Vandaar de nadruk op snelheid: het best binnen 24 uur, en uiterlijk binnen 72 uur.
De werking
Wat doxycycline in je lichaam doet
Doxycycline hoort bij de tetracyclinen. Het middel gaat naar binnen in de bacterie en blokkeert daar het onderdeel dat eiwitten aanmaakt. Zonder die eiwitten kan de bacterie zich niet delen en niet groeien. Je afweersysteem ruimt vervolgens op wat er nog over is.
Doxycycline verspreidt zich goed door het lichaam en komt ook terecht in de slijmvliezen waar een soa doorgaans binnenkomt. Dat is precies de reden dat één dosis kort na het risicomoment zoveel verschil kan maken. Hoe langer je wacht, hoe meer bacteriën zich al hebben vermenigvuldigd en hoe kleiner de kans dat één dosis nog genoeg is.
Zo bestel je hetBelangrijk onderscheid
Waar DoxyPEP wel en niet tegen helpt
Het middel richt zich op bacteriële soa's. Tegen virussen doet een antibioticum niets. Dat verschil bepaalt of DoxyPEP in jouw situatie zinvol is.
| Soa | Type | Werkt DoxyPEP hiertegen? |
|---|---|---|
| Chlamydia | Bacterie | Ja, hier is het effect in onderzoek het duidelijkst |
| Syfilis | Bacterie | Ja, ook hier werd een sterke daling gezien |
| Gonorroe | Bacterie | Deels, het effect is kleiner en wisselt per regio door resistentie |
| Hiv | Virus | Nee, daarvoor bestaat PrEP en PEP |
| Hepatitis B | Virus | Nee, hiertegen bestaat een vaccinatie |
| Herpes | Virus | Nee |
| HPV en genitale wratten | Virus | Nee, hiertegen bestaat een vaccinatie |
Het vervangt geen condoom en geen test
Gebruik DoxyPEP als aanvulling, nooit als vervanging. Een condoom beschermt tegen veel meer soa's dan alleen bacteriële, en alleen een test vertelt je zeker of je iets hebt opgelopen. Blijf je dus regelmatig testen, ook als je DoxyPEP gebruikt.
De cijfers
Hoe goed werkt het volgens onderzoek?
Het bekendste onderzoek is de DoxyPEP-studie uit de Verenigde Staten, uitgevoerd in San Francisco en Seattle. Daaraan deden mannen die seks hebben met mannen en transgender vrouwen mee, verdeeld over twee groepen: mensen die PrEP gebruikten en mensen die met hiv leven.
Twee dingen zijn belangrijk bij die cijfers. Ten eerste ging het om mensen met een verhoogde kans op een soa, die het middel structureel na risicomomenten gebruikten. Ten tweede zat de winst vooral bij chlamydia en syfilis. Bij gonorroe was het effect kleiner, wat te maken heeft met resistentie die per land en per regio verschilt.
Onderzoek onder heteroseksuele vrouwen liet geen duidelijk effect zien. Dat wordt onder meer verklaard doordat de deelnemers het middel in die studie vaak niet innamen. Voor die groep is dus veel minder bekend.
In de praktijk
Zo neem je een dosis in
Zo snel mogelijk na het risicomoment
Het gunstigste is binnen 24 uur. Wacht dus niet tot de volgende avond als het ook vanochtend kan. Na 72 uur heeft innemen als preventie geen zin meer.
Twee tabletten tegelijk, samen 200 mg
Je neemt de volledige dosis in één keer. Niet spreiden over de dag en niet halveren.
Met een vol glas water en rechtop
Doxycycline kan de slokdarm irriteren. Neem het met ruim water in en ga het eerste half uur niet liggen. Bij voorkeur met wat eten om maagklachten te beperken.
Niet vlak bij zuivel, kalk, ijzer of maagzuurremmers
Die binden het middel in je darm, waardoor je minder opneemt. Houd er een paar uur tussen.
Let op de zon
Je huid kan gevoeliger worden voor zonlicht. Smeer je in of blijf uit de felle zon in de dagen na inname.
Meer over wat je kunt merken en wanneer je beter contact opneemt, staat op de pagina over veiligheid en bijwerkingen.
Voor wie
Voor wie is het bedoeld?
Het onderzoek richtte zich op mannen die seks hebben met mannen en op transgender personen die PrEP gebruiken of met hiv leven, en die in het afgelopen jaar een bacteriële soa hadden. Voor die groep is de winst het duidelijkst aangetoond.
- Je hebt wisselende sekspartners en niet altijd bescherming
- Je hebt eerder een bacteriële soa gehad
- Je gebruikt PrEP of leeft met hiv
Het middel is niet geschikt tijdens zwangerschap of borstvoeding, niet voor kinderen onder de acht jaar en niet bij een allergie voor tetracyclinen. Gebruik je andere medicijnen, dan kan er een wisselwerking zijn. Daarom beoordeelt bij ons altijd een BIG-geregistreerde arts je aanvraag voordat er iets verstuurd wordt.
Risico gelopen? Wacht niet af
DoxyPEP werkt het best binnen 24 uur
Veelgestelde vragen
Nog een paar dingen over de werking
Een dosis werkt op het risicomoment dat er net is geweest, niet op contact dat daarna nog volgt. Doxycycline blijft ongeveer anderhalve dag in je lichaam actief, maar het is niet bedoeld als doorlopende bescherming. Loop je opnieuw risico, dan hoort daar in principe een nieuwe dosis bij, binnen dezelfde termijn van 24 tot 72 uur.
Nee. Een kuur behandelt een infectie die er al is en duurt meestal zeven dagen of langer. DoxyPEP is één enkele dosis die je preventief inneemt voordat er sprake is van een infectie. Heb je klachten of weet je dat je een soa hebt, dan is DoxyPEP niet de juiste route en hoort daar een gerichte behandeling bij.
Een enkel glas maakt de werking niet ongedaan. Veel alcohol kan de afbraak in je lever versnellen en daarmee de hoeveelheid werkzame stof verlagen. Drink daarom met mate rond het moment van inname. Twijfel je door andere medicijnen of een leveraandoening, geef dat dan aan in de vragenlijst.
Deels. In het onderzoek was de daling bij gonorroe kleiner dan bij chlamydia en syfilis. Dat komt doordat gonorroe in een deel van de gevallen ongevoelig is voor tetracyclinen, en hoe vaak dat voorkomt verschilt per regio. Reken er dus niet op dat je hiermee tegen gonorroe beschermd bent.
Alles over DoxyPEP op een rij
Kijk wat we nog meer voor je doen
Medische informatie. Deze pagina geeft algemene informatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies. De volledige toelichting staat onderaan deze pagina.